(Seksueel) grensoverschrijdend gedrag

drie scouts staan bij valavond naast een boom

Als leiding krijg je ongetwijfeld te maken met (seksueel) grensoverschrijdende situaties. Hoe ga je daar gepast mee om?

Help! Is deze situatie oké?

Is toezicht bij douchende achtjarigen nog wel gepast? Wat doe je als een koppel zestienjarigen seks heeft op kamp? Hoe controleer je op teken zonder de privacy van je leden te schenden? Hoe reageer je op leden die samen naar porno kijken op een gsm?

Soms is een situatie flou, duidelijk verkeerd, héél oké of gewoon ergens ertussen. Niet altijd gemakkelijk om dan op de juiste manier te reageren. Reageer niet te paniekerig of heel emotioneel. Onverschillig blijven is ook geen goed idee. Neem de situatie ernstig zonder verwarring te creëren bij je leden. Hun veiligheid (zowel fysiek als mentaal) staat altijd voorop!

Er zijn zes parameters die je helpen inschatten of seksueel getinte situaties oké zijn. Door de parameters toe te passen op de situatie kan je afwegen of de situatie normaal is of net helemaal niet. 

1. Wederzijdse toestemming

Is er hier duidelijke wederzijdse toestemming? En beleven alle partijen er plezier aan? 

Heeft iedereen met volle bewustzijn hun akkoord kunnen geven? Dit kan moeilijk zijn om in te schatten. Toestemming wordt vaak non-verbaal gegeven en kan in de loop van het contact veranderen of zelfs ophouden.

2. Vrijwilligheid

Is er in deze situatie sprake van enige mate van dwang, druk of beloning? Willen beide partijen dit echt uit zichzelf?

3. Gelijkwaardigheid

Zijn beide partijen gelijkwaardig aan elkaar? (Denk aan leeftijd, ontwikkelingsniveau, gezagsrelatie...)

Bekijk per situatie of er in de interactie voldoende gelijkwaardigheid is om het overwicht van de ene op de andere uit te sluiten. Bijvoorbeeld, is toezicht bij douchende achtjarigen nog wel gepast?

4. Leeftijd of ontwikkeling

Is het gedrag gepast binnen de leeftijd en ontwikkeling volgens onderzoek? (Er zijn uiteraard verschillen tussen kapoenen en givers, of leiding en welpen.)

Denk bijvoorbeeld aan bedplassen, naaktlopen, op de schoot kruipen, aan de geslachtsdelen wriemelen, taalgebruik, ...
Meer weten over de leefwereld? Ga naar Mijn tak en duik in de leefwereld van elke tak!

5. Context

Stoort het gedrag niemand en wordt de privacy gerespecteerd? 

Zijn er bijvoorbeeld omstaanders die niet betrokken (willen) zijn maar wel een impact ondervinden?

6. Zelfrespect

Is het zelfrespect van de betrokkenen in gevaar? Gaat niemand spijt hebben? Of imagoschade oplopen? 

Dramatiseer niet. Het is heel normaal dat kinderen en jongeren experimenteren met hun seksualiteit. Dat naar de taboesfeer verdringen kan slecht zijn voor hun seksuele ontwikkeling. Probeer op een rustige manier uit te leggen wat kan en niet kan. En waarom iets niet oké is.

Voorbeeld

Situatie: Een groepje 15-jarigen/givers speelt in hun lokaal het spelletje ‘doen, durven of waarheid’. Een giver krijgt de opdracht om een meisje haar borsten aan te raken.
Reactie: Een leiding hoort de opdracht. Hij komt het lokaal binnen en zegt dat ze zich klaar moeten maken voor de activiteit. (Hij leidt de jongeren af door een alternatief aan te bieden)
Extra: Deze situatie heeft een risico te escaleren. Als je zou zien dat het meisje duidelijk niet wil aangeraakt worden, maar toch niet durft te weigeren, dan kan je op de volgende manier reageren: “Je mag je niet laten dwingen om iets te doen wat je niet wil. Als de groep je onder druk zet is dat niet goed. Het is dus oké als je nee zegt op die opdracht.”

Dit voorbeeld is een case van het educatief spel Niets mis mee! Meer info vind je op de website van Pimento.

Meer weten? Niets mis mee!

Niets mis mee! is een educatief spel voor leiding van jeugdbewegingen. Dat spel geeft informatie over welk gedrag normaal is op welke leeftijd en hoe je best reageert.

Het pakket bestaat uit 31 cases en een handleiding met theorie, nuttige info en handvaten. Tijdens het spel ga je aan de slag met de cases. Je maakt een inschatting van de situatie en probeert een gepaste reactie te formuleren. Daarna krijg je tips om met de situatie om te gaan. 

Zin om met dit spel aan de slag te gaan? Leen het van je districtscommissaris of een Hopper-winkel of Hopper-jeugdverblijf in je buurt!

Graag meer uitleg over dit pakket? Volg een workshop! Meer info vind je op de website van Pimento.