Zoek

Natuurimpulsen

Eigenaar: Ploeg Vorming In Scouting

Korte omschrijving:
Het doel van deze werkwinkel is om leiding op weg te zetten in natuurbewust denken en hen aan te moedigen om op basis van de beschikbare natuur een activiteit ineen te steken én een voorbereide activiteit te durven laten varen om in te spelen op waardevolle natuurimpulsen.

Doelpubliek:
  • jins
  • leiding

Tijdsduur: <= 2 uur

Verloop:

INLEIDING (voor de begeleiding)

Belangrijkste doelstelling(en) van deze werkwinkel:

  • leiding op weg zetten in natuurbewust denken: bewust van de vele mogelijkheden, oog voor de vele impulsen die de natuur biedt, natuurvriendelijk handelen,...
  • hen aanmoedigen en ideeën aanreiken om op basis van de beschikbare natuur een activiteit ineen te steken én een voorbereide activiteit te durven laten varen om in te spelen op waardevolle natuurimpulsen.

BASIS – mogelijke inhouden en activiteiten

  • Zoveel mogelijk buiten. Zoveel mogelijk doen!
  • Begeleiding mag/moet hierin zelf selecteren.
  • Basisgedachten en –houding constant in het achterhoofd houden en proberen voor te leven. (= pedagogische opdracht ook van leiding)
  • Aanvullingen zoveel mogelijk noteren en doorgeven zodat deze basis kan aangevuld worden.

Materiaal voorzien vanuit verbond

  • Publicaties : Kiekebos, het grote milieuspelenboek
  • In publicatiekoffer: Loslopend wild

Zelf nog voor zorgen

  • natuurweetjes op papiertjes in een zak (tenzij live natuurgids)
  • selectie van activiteiten op papiertjes, verwerkt in voorwerp (zie rode draad-activiteiten)
  • materiaal voor gekozen activiteiten

 

WELKOM & CO

Mogelijke kennismakingsdingen (kort houden!):

  • Ik ben ... en ik hou van ... (natuurelement, dier, plant,... naar keuze in te vullen)
  • Naam + gebaar (uitbeelden bepaald natuurelement)
  • Totemnamen
  • Alliteratie naam + dier (of ander natuurelement) : Arend Annelies, Dovenetel Dieter, ...
  • Gymnastische spin-oefening

Verwachtingen?

Deelnemers kort laten vertellen wat ze van deze werkwinkel verwachten.

Inleiding

Doel + verloop van de werkwinkel schetsen. Deelnemers uitnodigen om zelf in te spelen op natuurimpulsen en eigen vragen of ideeën te laten horen. Uitleggen dat de natuurweetjes als rode draad gebruikt worden.

 

Rode Draad – Weetjes:

3 mogelijkheden :

  • Begeleiding of echte natuurgids die genoeg van natuur en omgeving afweet om regelmatig wat te vertellen.
  • zak met weetjes waaruit af en toe eentje getrokken wordt om dode momenten op te vullen.
  • zak met weetjes, vooraf verdeeld onder de deelnemers die dan moeten proberen hun weetje(s) ergens te lanceren alsof ze het al altijd geweten hebben. (Extraatje: probeer onopvallend tegengestelde van weetje te verkondigen).

Rode Draad – Activiteiten / verschillende categorieën :

Begeleiding selecteert vooraf van elke categorie een drietal activiteiten.

Om de volgorde te bepalen hebben we een voorwerp waar elke keer een activiteit uit getrokken moet worden.

Vb.

  • paddestoel met stippen in verschillende kleuren
  • bakje grabbelbeestjes (elke soort is aparte categorie)

Deze methode plannen we in het eerste deel van de werkwinkel.

Tweede deel : in kleine groepjes zélf activiteit laten bedenken (verschillende categorieën) en uitvoeren + evaluatie (wortelfigurentheater)

Evaluatie – Wortelfigurentheater

We eindigen de werkwinkel met een korte wandeling (terug van locatie naar domein ?) Onderweg zoeken de deelnemers takjes of wortels of andere voorwerpen uit de natuur. Met deze figuren spelen we als afsluiter een theater-poppenkastspel waarin evaluatie van de werkwinkel aan bod komt.

(zie blauwgroenboek p.140)

 

MOGELIJK verloop van de ZOMER werkwinkel 14.30-18u

1) Welkom & co

2) Korte kennismaking + inleiding, doel van de activiteit + verwachtingen ? + voorstelling rode draad

Activiteiten verschillende categorieën

Vooraf gekozen activiteiten verwerkt in rode-draad-voorwerp om volgorde te bepalen.

Tussendoor weetjes.

3) Vieruurtje

4) Bekijken beschikbare publicaties, materialen.

+ ev. uitwisselen ervaringen, of nog andere activiteit ?

5) Opdracht in kleine groepjes iets voor te bereiden, ev. met behulp van materialen. Elk groepje andere categorie.

6) Uitvoering van de bedachte dingen

7) Evaluatie: worteltheater

 

ACTIVITEITEN ZOMERVERSIE

1) Natuurkundig... natuurweetjes en experimenten

  • Beestjes vangen (met paraplu of doek) en dan bepalen welk diertje het is a.h.v. determineertabellen. (Zoekkaart minidiertjes, vvksmdocumentatie 2001/113) + fantasie-voorstelling (Kiekebos p.48) (bijlage 3a)
  • Duimspijkerproef – water/oppervlaktespanning (bijlage 1e)
  • Zuurtegraadproef – slootwater (bijlage 1f)
  • Rode kool – kleuren (bijlage 1g)
  • Experimenten met bloemen (bijlage 1h) (zomer)
  • ...

Nog aanvullen met oa. lokale gegevens (navragen bij De Kluis)

2) Creatief

  • Natuurmobiel, supergroot in boom (bijlage 2d)
  • Afvalmodeshow (p. 96, blauwgroenboek)

3) Fantasie en inkleding

Het bos biedt een schat aan verhalen. Die kan je gebruiken om allerlei spelelementen in te bouwen. Door te goochelen met die verhalen ga je niet enkel IN maar ook MET het bos spelen.

  • Elfen leven in de kruin van hoge bomen
  • Heksen dansen bij volle maan op de open plek
  • Dwergen en trollen ...
  • Vlierstruiken = groep heksen (kijk maar naar hun kromme uiterlijk en ruik eens aan die bladeren)
  • Knoestige toverbomen
  • ...

Vele bossen, natuurgebieden, heuvels,... hebben een naam. Die namen kom je tegen op stafkaarten en er zit dikwijls een stukje geschiedenis achter. In de groep zitten waarschijnlijk mensen die hun naam in meer of mindere mate aan de natuur te danken hebben.

Samen op zoek gaan naar die verhalen (bij de plaatselijke bevolking, in de bib,...) kan al een hele activiteit op zich zijn. De namen en achterliggende verhalen kunnen je volop aan het fantaseren zetten voor de inkleding van een activiteit.

Fantasiespel :

  • Gevonden diertjes voorstellen (Kiekebos p.48) (bijlage 3)
  • Slechtst denkbare manier (om kabouter te vertellen dat je op z'n paddestoel hebt getrapt...)
  • Fantasietocht : boswandeling zonder bos (toch in bos)

4) Activiteit

  • Boomknuffelen (bijlage 4a)
  • Hartslag bomen beluisteren (niet in de winter) (bijlage 4a + 4i) + weetjes over sappen en jaarringen
  • Onderaanzicht (bijlage 4a)
  • Schattenjacht (bijlage 4a)
  • Zintuigenspel (bijlage 4b)
  • Bostraject (kimspel) (bijlage 4d)
  • Hints / Pictionary (bijlage 4e)
  • Routebeschrijvingen a.h.v. opmerkelijke natuur (cassettetocht ?)
  • Verplaatsingen en tochten (bijlage 4g)
  • Creatief met planten (bijlage 4h)
  • Luisteren naar het bos + Raam in de aarde (bijlage 4j)
  • Sardientje in 't donker. Stilte respecteren en luisteren. (Bezinningsmogelijkheden)
  • Allerlei bosopdrachten (Kiekebos, ) (bijlage 4k)
  • Bosbeek waarnemingen (bijlage 4m)
  • Kant-en klare bosspelen in allerlei publicaties
  • Grassprietenspel (p.126 groenblauwboek) (= iedereen pakt grasspriet, als lus in de vingers. Per twee lussen in elkaar en trekken, grasspriet die heel blijft wint)
  • Voelparcours blote voeten (p. 104 groenblauwboek)
  • Poëtische kring : gezichten naar buiten, ruggen tegen elkaar, 10 stappen vooruit, omgeving 'absorberen'
  • De Kluis : bron zoeken a.h.v. stafkaart
  • ...

Natuurbewust materiaalgebruik :

  • Het bos ligt vol materiaal. Je hebt het maar voor het rapen en mag het gewoon weer achterlaten. (Beschadig niets !)
  • Materiaal van buiten het bos krijgt een retour-ticket : je brengt het mee en ruimt het daarna weer op.
  • Gebruik geen kleine briefjes, verf, watten, elastiekjes, wc-papier, ballonnen...
  • Liever grotere en stevigere kaartjes, of natuurlijke materialen (vb. aardappels als leventjes)
  • Maak de opruimbeurt tot een deel van je activiteit.
  • Kleine bouwwerkjes van natuurmateriaal kan je gewoon laten liggen. Grotere constructies breek je beter af. (vb. dammen in een beek)

5) Verhalen en poëzie

  • Verhalen Toon Tellegen (bijlage 5a)
  • Gedichten (bijlage 5b)
  • Bomentaal (bijlage 5d)
  • Poëtische kring (Kiekebos p.178)
  • ...

6) Publicaties en nuttige adressen

Korte voorstelling van bestaande, bruikbare publicaties. (Publicaties beschikbaar !)

  • Kiekebos !
  • Over&Weer « Buiten is troef » en « Tuur in de Natuur » (en andere)
  • Boek ...

(zie Kiekebos p. 226-233)

7) Nuttig, veilig, wettig, ...

Bosdecreet kort :

  • Alle openbare bossen (en sommige privé-bossen) zijn toegankelijk langs de paden.
  • Jeugdbewegingen mogen altijd spelen in speciaal aangeduide speelzones
  • Met een machtiging mag je in het bos ook buiten de paden.
  • In Vlaanderen krijg je de machtiging van de woudmeester (privé-bos : ook toestemming eigenaar nodig). Aanvragen moeten ten laatste 14 dagen vooraf binnen zijn (voor zomerkampen: voor 1 juni)
  • In Wallonië heb je ook een machtiging nodig om de paden te verlaten en in de bossen te spelen. Andere formulieren + andere wetgeving dan in Vlaanderen. Minstens 1 maand op voorhand, voor zomerkampen: voor 1 mei)

Veilig en natuurvriendelijk.

Zorg als een goede huisvader voor je leden (maak goede afspraken over bomen klimmen, gevaarlijke plaatsen, tekencontrole... ) én voor de natuur (brandgevaar, kwetsbare natuur, materiaal opruimen, niets beschadigen,...)

(bijlage 7a bosvriendelijk spelen)

 

BIJLAGEN WERKWINKEL NATUURIMPULSEN

deel 1 – natuurweetjes en experimenten

1a Jaarringen lezen...

1e Duimspijkerproef, water/oppervlaktespanning

1f Zuurtegraadproef – slootwater

1g Rode kool – kleuren

1h Experimenten met bloemen (zomer)

1j Om de hoogte van een boom te meten

deel 2 – Creatief

2a Lijm en verf maken met natuurlijke materialen

2d Mobielenbos

deel 3 – Fantasie en inkleding

3a Het bos in een kleedje + voorstellen bosbeestjes

deel 4 – Activiteit

4a Boomknuffelen + Hartslag bomen + Onderaanzicht + Schattenjacht

4d Bostraject (kimspel)

4e Hints + Pictionary

4g Verplaatsing en tochtjes

4h Creatief met planten

4i Rupsenvraat (spel) + Hartslag van een boom

4j Luisteren naar het bos + Reis door het woud + Raam in de aarde

4k Bosopdrachten

4m Bosbeekwaarnemingen

deel 5 – Taal, verhalen en poëzie

5d Bomentaal

deel 7

7a Bosvriendelijk spelen 


Bijlages:
in